Romeinse spelen waren even wreed als zorgvuldig gepland. Achter elk gladiatorengevecht en elke dierenjacht in het Colosseum zaten een vast stramien, een slim systeem van gangen voor maximaal 50.000 toeschouwers – en honderden arbeiders die onder de arenavloer de machinerie bedienden.

In dit verslag legt archeoloog Heinz-Jürgen Beste van het Duitse Archeologische Instituut (DAI) in Rome uit wat er op speeldagen gebeurde: hoe de evenementen verliepen, welke logistiek er achter de schermen draaide en hoe het vernuftige liftsysteem dieren en decors de arena in hijste.
Affiliate-vermelding
Zoek je liever de bouwfasen en de opgravingsgeschiedenis? Lees dan zijn verslag over de archeologie van het Colosseum. En wil je zelf op de arenavloer staan? In onze gids over arena- en ondergrondtickets lees je hoe dat kan.
Wat er in het Colosseum gebeurde: de belangrijkste punten
- Publiek: naar schatting 50.000 toeschouwers konden plaatsnemen op de zitrangen
- Spelen: dierenjachten en gladiatorengevechten, waarvoor honderden wilde dieren uit het hele rijk werden aangevoerd
- Menigtebeheer: een slim systeem van gangen bracht mensen snel naar hun plaats en weer naar buiten
- Liften: aangedreven door kabellieren en spierkracht; de laatste meters werden afgelegd via hellingen die vanaf de arenavloer konden worden neergeklapt
Verslag van Heinz-Jürgen Beste, Duits Archeologisch Instituut (DAI) Rome
Speeldagen: bloed, spektakel en planning

De Romeinen hielden van hun spelen: op speeldagen stroomden duizenden mensen de enorme arena in om dierenjachten en gladiatorengevechten te zien. Het was een bloedig vermaak. De dood was altijd nabij, ook al eindigde niet elk gevecht met de dood. De opleiding van gladiatoren kostte immers tijd en geld, en dat mocht niet voor niets zijn. De moeite die de keizers als gastheren van de spelen deden, is zelfs naar hedendaagse maatstaven enorm: voor sommige feesten, die meerdere dagen konden duren, lieten ze honderden wilde dieren uit alle delen van het rijk aanvoeren. Olifanten en beren, reeën, antilopen, wilde zwijnen en wolven …
Menigtebeheer voor maximaal 50.000 toeschouwers
Hoe wreed de spelen ook waren, het verloop ervan was goed doordacht en de infrastructuur die de shows mogelijk maakte was vernuftig. Naar schatting 50.000 mensen konden plaatsnemen op de zitrangen van het Flavische amfitheater. Een slim systeem van gangen zorgde ervoor dat de menigte soepel op haar plaats kwam en na afloop net zo snel weer buiten stond.
Achter de schermen: arbeiders en liften

Het ene plezier was het andere werk. Honderden slaven en arbeiders moesten op de achtergrond zorgen dat de show vlekkeloos verliep. Een vernuftig liftsysteem hielp hen daarbij.
De afgelopen jaren hebben archeologen en bouwonderzoekers van de oudheidkundige dienst van de stad Rome en het Duitse Archeologische Instituut de hele onderbouw grondig onderzocht. Daarbij zijn ze erin geslaagd enkele geheimen van de liften aan het licht te brengen.
Hoe de liften in het Colosseum werkten

Omdat stoom- en elektrische kracht nog niet bestonden, terwijl spierkracht goedkoop beschikbaar was, werden de liften aangedreven door kabellieren. Om te voorkomen dat de liften het zicht op de arena zouden blokkeren, werden de liftkooien slechts tot net onder de arenavloer omhooggehesen. De dieren legden de laatste meters af via hellingen die met behulp van tegengewichten vanuit de arenavloer konden worden neergeklapt.
Waarom de liften naar het midden van de arena verhuisden

De liftsystemen van de eerste fase waren niet lang in gebruik. Een paar jaar na de opening moest de stabiliteit van de muren die de arena droegen worden verbeterd. Daarbij werden de liften naar het midden van de arena verplaatst, waar ze minder storingsgevoelig waren.
Veelgestelde vragen over de spelen en liften in het Colosseum
Hoeveel toeschouwers pasten er in het Colosseum?
Naar schatting 50.000 mensen konden plaatsnemen op de zitrangen van het Flavische amfitheater. Een slim systeem van gangen bracht hen soepel naar hun plaats en na afloop net zo snel weer naar buiten.
Wat gebeurde er op speeldagen in het Colosseum?
In de arena vonden dierenjachten en gladiatorengevechten plaats. Voor sommige feesten, die meerdere dagen konden duren, lieten de keizers honderden wilde dieren uit alle delen van het rijk aanvoeren, waaronder olifanten, beren, reeën, antilopen, wilde zwijnen en wolven.
Eindigde elk gladiatorengevecht met de dood?
Nee. De dood was altijd nabij, maar niet elk gevecht eindigde dodelijk: de opleiding van gladiatoren kostte tijd en geld, en dat mocht niet voor niets zijn.
Wie werkten er achter de schermen van het Colosseum?
Honderden slaven en arbeiders moesten op de achtergrond zorgen dat de show vlekkeloos verliep. Een vernuftig liftsysteem onder de arenavloer hielp hen daarbij.
Hoe werkten de liften in het Colosseum?
Omdat stoom- en elektrische kracht nog niet bestonden en spierkracht goedkoop was, werden de liften aangedreven door kabellieren. De kooien werden slechts tot net onder de arenavloer omhooggehesen, zodat ze het zicht niet blokkeerden. De dieren legden de laatste meters af via hellingen die met behulp van tegengewichten vanuit de arenavloer konden worden neergeklapt.
Waarom werden de liften naar het midden van de arena verplaatst?
Een paar jaar na de opening moest de stabiliteit van de muren die de arena droegen worden verbeterd. Daarbij werden de liften naar het midden van de arena verplaatst, waar ze minder storingsgevoelig waren.
Kan ik de ondergrond van het Colosseum nu bezoeken?
Ja, maar alleen met het juiste ticket. De ondergrond is toegankelijk tijdens een rondleiding die bij het arenaticket hoort. Lees er meer over in onze gids over Colosseum arena- en ondergrondtickets.
Meer over het Colosseum
- Geschiedenis van het Colosseum: van Nero’s meer tot wereldwonder – de volledige tijdlijn van Nero’s meer tot de restauratie van nu
- Archeologie van het Colosseum: bouwfasen, opgravingen en het hypogeum – nog een verslag van Heinz-Jürgen Beste
- Podium en keizerlijke loge – nieuwe inzichten in de meest prestigieuze plaatsen
- Colosseum tickets: prijzen, soorten en waar je ze koopt

